Maaliintii Xoriyada , Middowgii Soomaaliya , Mucaaradka
iyo Mugdiga Colaadaha !!!

Ra'yi  02Jul09   Bismilaahi Raxmaani Raxiim   Waxaan dhambaal hanbalyo iyo bogaadin  xamabaarsan u dirayaa bulsha waynta soomaaliyeed ee dalka gudihiisa iyo dibadiisa kala joogaa ee daafaha aduunka ku kala daadsan waxaan leeyaahay waa maalin weyn , waa maalintii qaranka , waa maalintii xoriyada Waa maalintii calanka , waa maalin aan qofnaba ilaawi karin  01 07  1960 kii waa maalin galadeed oo xaqeeda iyo xeerkeeda iyo xasuusteedaba mudan. Waxaan leeyaahay maalintan tixdan gaaban   Waa maalinteenii gobonimadu dhalatay Waa maalinteenii guusha aan  haleelnay Waa maalinteenii gumaysugu na dhaafey Waa maalinteenii gaaladu ka guurtay Gebigiis dalkeeni geyigeena oodhan Waa maalintii  gedigeen midawnay Waa maalinteenii xornimada gudoonay Waa maalinteenii geesigu horseeday Geerida ka doortay gunimiyo gumaysi Nin garaadleh baa og galadeeda maanta Gocor mooge weeye galadeeda maanta!!!   Xuska maalinta gobonimada iyo xoriyada geyiga soomaaliyeed  waa xaqiiq in qof kasta oo ha yaraato ama ha badnaatee wadaniyada ku jirta uu dareenkeeda ogyahay Hadaba sidee loo xusaa sidee loo qiimeeyaa sideese loo dareemaa maanta , Dadka qaar waxay u tahay magac uyaal ma fahansana qisada ama arinta qotada dheer  _ ee ku_jirta  wadan xor ah qaranimadiisana u madax banana miisaanka uu leeyahay.   Hadaba maalinta laga joogo 49 guurada  waa side xaalada dalka soomaaliya  gebi ahaan Wadankii laysku odhan jiray jamhuuriyada soomaaliya ama  geeska afrika  halkeese xaalkiisu Marayaa maanta , aan dib u raac taariikheed samayno xusnana dagaalyahanadii iyo gobonimo doonkii soomaaliya in koobaan. Aan xusno geyiga soomaaliyeed marxaladihii uu soo maray Mudada  laga joogo 49 sano .   1900 waxaa dagaal iyo guluf colaadeed ku kiciyay waqooyiga soomaaliya kooxo dhawra oo magacyo kala duwan lahaa waxaa  ka mid ahaa  daraawiishtii uu hogaaminayay sayid maxamed cabdule xasan iyo koox kale oo la odhan jiray falaago ama jabhada gobonimo doonka iyo koox kale oo uu hogaamiye u ahaa una badna culumaa udiin iyo dagaalyahano muwaadiina oo uu hogaamin jiray sheikh bashiir oo kazoo jeeday gobolka togdheer Xaga dhinaca koonfurtana waxaa gobonima doon badan dagaal kula jiray  gebi ahaan Gobolada mudug galguduud iyo hiiraan shabeelada dhexe ilaa jubooyinka dadka degana deegaankaas inkastoo aanan manta qalinkayga kusoo koobi Karin halyeeyadii iyo muwaadiiniintii u god galay calanka quruxda badan  waxaa ka mida ahaa hogaamiye xasan geedi abtow, sheikh daa,uud culusow , iyo rag fara badan oo kale oo dhamaantood  af iyo adinba kula dagaalamay gumaystihii soomaaliya  waxaa ka mid ahaa raga taariikhda ku leh Gobonimo doonka soomaaliya faarax oomaar  oo taariikh qoto dheer  ku leh deegaanada gobolada waqooyi  hadaba maaha wax qalin soo koobi karo dhamaan gobonimo doonkii soomaliya in la xuso inta la xasuustaana waa muhiim.   Waxaa ka dib jiray urur siyaasadeed la jaanqaaday qaab aqoon iyo waayo aragnimo leh Sida ururkii gobonimo doonka SYL  ee koonfurta soomaaliya oo ahaa urur  isaga iyo muwaadiintii aasaasayba lagu tilmaamo dadkii dhagax dhigay ama horseeday qaranimada iyo magaca dalka manta soomaaliya la yidhaahdo iyaga oo ahaa dhalinyaro iskood isu xilsaaray ayaa waxaa buuga taariikhda dalka waxay ka galeen baal dahaba hadaan isku dayo inaan idin xasuusiyo iyadoo qof weliba ka dheregsan yahay waa kuwan magacyadoodii ee waa in la xusaa dhamaanteena aaan xil iska saarnaa inaynaan qabyo ka dhigin dedaalkoodii     Cusmaan Geedi Raage Yaasiin Xaaji Cusmaan Cabduqaadir Sh Sakhaawadiin Maxamed Faarax Hilowle Maxamed Cusmaan(baarbe) Maxamed Xirsi Nuur Daahir Xaaji Cusmaan Xaaji Maxamaed Xuseen Dheere Xaaji Dheere Maxamed Cabdule (xayeeysi) Maxamed Cali Nuur Khaliif Hudda Macalin Cali Xasan Maxamed (verdura)     Dhalin yaradan  ilaahay  abaalmarin fiican iyo janatul firdowsa hawgu deeqo inta dhimatay inta noolna dib dhaaf iyo nolol cisi leh ilaahay haku dhaafo waxay ahaayeen aabayaashii qaranimada soomaaliyeed waxayna awooda in badan saareen  inay soomalida uga digaan dhibaatooyinka qabyaalada jahliga is quudhsiga iyaga oo ku boorin jiray horumarka iyo higsiga wadamada khayrkooda iyo kor u qaadista aqoonta iyo wax soo saarka bulshada soomaaliyeed.   Markii la helay dowladii iyo calankii soomaliya ee ay midoobeen  soomali south iyo somali north  maxaa laga dhaxlay , waxaa loo doortay madaxweynihii ugu magaca dheeraa geyiga soomaaliya Aadan Cabdule Cismaan Aadancade, iyada oo beelaha qaar tabanayeen cadaalad daro hadana wadanka waxaa ka jiray horumar wax soo saar iyo amaan kala danbayn iyo maamul dowladeed oo dadku u simanyahay kala xigsasho iyo nin jeclaysina uusan jirin waxaana dowladaas ka noqday raysalwasaare Cabdirisaaq xaaji xuseen iyo Cabdirashiid cali Sharmarke  iyadoo labadoobada doorashada madaxweynahooda aysan wax cilada iyo carqaalada abuurin bulshaduna ku qanacsanayd . Waxaa dhacday doorasho waxaana is sharafleh u tanaasulay madaxweyne aadancade iyada oo la doortay madaxweyne   Cabdirashiid Cali Sharma,arke  waxaa uuna  doortay Raysalwasaare Maxamed xaaji ibraahin Cigaal oo ka soo jeeday soomalida gobolada waqooyi Taas oo keentay in qaybo ka mida soomaaliya ay cajab gelin waydo oo ay sababtay in la dilo madaxweyne cabdirashiid cali sharma arke arintaas awgeed iyo arintaas oo sababtay khilaafka maanta ragaadiyay  dalka soomaaliya , waxaa 1969 dalka gebi ahaantiis la wareegay xoogaga melereriga dalka soomaaliyeed oo ay generaalo iyo kornaylo horkacayaan waxaana dawladii dalka lagu qabsaday afgambi iyadoo xisbigii la baxay kacaanka hantiwadaaga soomaliyeed uu qabsaday gebi ahaanba dalka soomaaliya ,   Waqtigaas ayaa waxaa xisbgaa lagu xasuustaa waxqabad badan iyo inuu ahaa bilowgii burburka soomaaliya kadib dagaalo uu ku qaaday wadanka itoobiyaa oo sababay in samaysmaan jabhado ku dhisan xaalad qabiil iyo ururo hubaysan oo ka bilaabma qabiil kuna dhamaada jufo iyo bah bah oo dhaxal siiyay jamhuuriyadii dalka soomaaliya gebi ahaanteed Aafo dagaal , haybsooc , kala fogaansho,.  Kala qaybsanaan iyo dagaal sokeeye , mid maskaxeed iyo mid gacmeed  dalkii calanka keliya lahaa waxaa uu yeeshay calamo badan oo kan maanta caasimada ka taagan ee madaw ee ay kooxaha islaamiyiinta qaarkood wataan ugu danbeeyey.   Hadaba waxaan qoraalkayga ku soo afjarayaa  1960kii xornimadii aan haleelnay ayaa waxaa dhaxalkeedii uu noqday inaan hanan kari wayno kuna heshiinweyno hogaanka siyaasadeed ee dalka ilaa ay sababtay inaan u kala qaybsano qurub qurub  qoys , qoys, iyo qof qof Dhibaatada lixaadka leh oo saamaynteedi gaadhay , xagan dhaqan xag dhaqaale iyo xag dhuleed xag nabadgelyo xag caafimaad , xag deegaan  iyada oo maanta meel inoo fiyaw ama inoo caafimaad qabtaa aysan jirin ayaa waxaan hadana weli ku maqan nahay sidii inta dadka hadhayna loo dabar jari lahaa inta dhimatayna banaanka loogu soo saari lahaa inta dhalan doonta loo dhalan iyo dhaqan doorin lahaa !!!     Waxaan hadalkayga ku soo afjarayaa maanso aan gubaabo ah oo dhamaan shacabka soomaaliyeed xasuusinaysaa gobonimadii iyo xoriyada soomaaliya qaabkii loo galay Waxaana maansada ugu magac daray   xuskii gobonimodoon   Maansadii  Gobonimodoon   Indhawaale maan gelin Googooska maansada Iyo goobaahan rabay Maantaan galbinaya   Waxaan uga golleeyahay Xaajadan guracantee Kala gaaf wareega ah Aadan geesiyaw  garo Arimahan  gardiidka Sida loo gorfeeyiyo Sida aad u kala guri Adigaa garaadkiyo Garyaqaan ahaayoo Gaadhsiin karaayee   Waqtigii gumaysiga Gaalada caadaanka ah Geyigeena joogtee Ee gees ilaa gees Gabaldhaca jabuûtiyo Gaarisiyo kiiniya Gobolada galbeediyo Gebigiis waqooyiga Kii gibil cadaan iyo  Gaalkii amxaarkiyo Intay gacal wadaagan Gooni iiga haysteen Soomalida isgarabtaal Gedigeed walaaliyo Gacan qudha ahayeen   Gobol weliba gaarkiis Gobonimo udirirkii Go,aan lagu midoobiyo Gudoon dhacay ayuu aha In lays garabsadaayoo Gurmad laysa siiyaa   Geesigii bashiiriyo Gurmadkii togdheer Ilaa gaadhay bari sare Waa tii gaalka saynta leh Lagu galay hargaysiyo Gobolkaa sanaagiyo Gebigiis waqooyiga Waatii ay gooyeen Gaalada ku laayeen Gobolkii ku caanbaxay Gaaladiidka weligiis Ilaa guudka sara iyo Goobihii taleexiyo Gedigiiba reer sool Ilaa gaalkacyoo idil Garoowe iyo nugaaliyo Goob kastuu dalkeena ah     Galguduud dhexdoodoo Lagu galay talyaaniga Gurmadkii isaga yimi Goonyaha u dhawdhaw Goobaha ku kala yaal Geesaha dalkeena Aan kuu gorfeeyeee Adna iga gur sheekada Geesinimada soomaal Geyigaa aqoonsaday Guutooyin daa,uud Gadhqaadaayo oo badan Yaa mareeg kasoo galay Koox gaydhamaysoo Gurdanka iyo guuxiyo Gudaheeda ceelbuur Galhareeri joogtaa Iyana goobta soo galay Gelinsoor xageedana Kuman gaardiyayoo Gaashaanka iyo waran Waxay gacantu gaadhiyo Gudima iyo soodhiyo Garuun aan kasoo tegin Gariiraysa baa timid   Waa tay galaydheen Gaaladiina madhiyeen Xarardheere lagu galay Lagu gaabshay ceelbuur La go,doonshay gebigood Galguduudna laga raray   Kamay gaabsan beledweyn Gedi waxay isku raaceen Ilaa gaalka saynta leh Geyiga uu iskaga tago Inaan gabar kasoo harin Garasyaani waatii Galab guutadiisiii Gobonimo u dirirkii Goobta magacu uu yahay Lagu gooyay gebigood   Galka jowhar laga raray Gudaha laysla soo galay Balcad lagu gadaansamay Gacansaara gaalada Iyana lagu gudoonsaday Xamar gudaha loo galay Dhagax gawda lagu guray   Ragii goostay taladaas Ee geeystay nabadaa Gobonimada soo helay Gumaysigiina naga raray Geesiyaashii eebboow Godka aakhiro u nuur Galadooda deeqsii Jano lagu gam, aayoo Gudoonkii barwaaqada Rabiyaw  gu,doonsii Nimco aan gaboobayn Naxariisna gaadhsii       Calankii gobta ahaa Calankii galaysnaa Cadaw uusan gaadhay Xidigtii shangeesta Calankii ku gaadhnaa Maxaa loo goblamiyoo Loo guhaadshay gacalow Maxaa loo gabood falay Gobonimada lagu nacay Maxaa geesiyaashiii Godobta looga gelayaa Tacabkoodii loo gubay Maxaa geesiyaashii Samahay geleeniyo Wanaagayn gaadaameen Gebi looga ridayaa Goblin talo aduunyoow Geyigeena soomaal Gobonimo u dirir maleh Ruux garaadle kuma hadhin Geesiyaal wadaniyiyo Rag wax galaya maantoo Garbaduubka haystiyo Ka gargaara malahoo Gedigeen cidlaan nahay Iyo laguma guuraan!!!   Guulow allahayaw Gurmad kaaga nagu deeq Gobonimo geyiggayaga Markaleeto gaadhsii Ilaahayaw gandiga iyo Gafanaha qabiilkee Go,doon buu na galiyee Goortaan garan lahayn Rabiyaw na gaadhsii Xornimo na gudoonsii   Aamiin aamiin aamiin     Sharax kooban _ Aadan geesiyaw garo= waa saaxiibkay ahna macalinkayga oo aan ku halqabsaday(aadan cabdiqaadir foodle)aadan luzerno Geesigii bashiir =waa sheikh bashiir oo kula dagaalami jiray gumaystaha gobolka Togdheer Guutooyin daa,uud = waa sheikh daa,uud culusow oo ahaa gobonimo doonkii gobolada dhexe kula dagaalami jiray gumaystihii talyaaniga Garasyaani= waxaa uu ahaa nin caana oo talyaaniya waxaa soomalidu ku dishay meesha hada la yidhaahdo garasyaani oo u dhaxaysa beledweyne iyo buula barde   Fiiro Gaara : geesiyaasha ama gobonimo doonka aanan xusin ugama tegin xumaan ee si guud ayaan u xusay  khaafiyada maansada ayaana ii saamixiwayday  , gobolada aanan sheegina  sidoo kale Waxii qalada ee aad ku aragtaan waad iga waydiin kartaan qoraalka iyo maansada waana ka cudur daaranayaa .   Wabilaahi Tawfiiq     Waa qaliinkii iyo Hal_abuurkii Cabdiraxiin Hilowle Galayr abdirihiin1@hotmail.com     Welcome to Calayaale Page Sign  kuqor wixii Ra'yigaaga ah Name E-mail address Homepage URL Comments   Read Akhriso Webmaster@calayaale.com Tafatiraha wararka caalamka iyo  soomaliya Calayaale Media Center calayaal@yahoo.de kalasoo xiriir

_________________________________________________________