Shirka Cali Mahdi Waa Shaar Cusub oo Ethiopia

By:   Dr Ali Ahmed Hirabe   Email: Hirabe_a@hotmail.com 

Ra'yi
 May 23/2007

 
Shirka uu horboodayo Cali Mahdi waa mid shaar cusub u gelindoona dowlada Maquuste iyo huwanta Ethiopia,xagee lagu arkay dal la haysto oo la qabsaday in dib u heshiisiin lagu dhex qabto,yaa hishiinaya oo iska soo horjeeda....????? xagee iyo goormee ayeey mudan tahay in umada soomaliyeed eey ku heshiiso dowlad loo dhan yahay.............???????????????? intaba waxaan jeclahay on aan ku lafo guro suáalahaa  iyo soomali maxaa dan u ah..
 
Dhawaaleba waxaa aduunka uu hadal haya in shir dib u heshiisiin loo qabto soomali hadaba waayo kuwa shirka loo qabanaya ma reer koonfur kuwa Ethiopia  xiligaan la dulkeenay kuna jira gumeeysi mise kuwa dowlada sheegta ee soomaliland iyo Puntland,xaqiiqdii Cali Mahdi waxaa uu noqday Maquustaha Mudulood waxaana uu kala garan la yahay cida xaqa ka maqan oo eey mudan tahay in loo hiilsho iyo gumeeysiga cusub ee Ethiopia kuwa lagu qabsaday waxaa la dhahaa Rag waxa ugu liita ciil kama baxe iyo calooshiisa la ciyaare,shirka ma qumana in uu qabsoomo inta Ethiopia eey ku jirto ciida soomali,xiligaan waxaa jira somaliland oo runtii ah dowlad buuxisay sharuudihii dowladnimo fulisay waxwalba oo horumar ah gaarsiisayna  shacuubta somaliland in eey yeeshaan dastuur,gole baarlamaan,iyo gole wasiir,wasiirada somaliland xiligaan waa kuwa shaqeeya lehne shaqaale,xafiisyo laga how galo maaha in aan dafirnaa waxa ka jira somaliland,xaga dimoqoraadiyada waxaa eey gaareen doorasho xor ah sida mida baarlamaanka iyo mida madaxweeynaha cid soomali sheegata oo heerkaas gaartay weli ifka laguma hayo,hadaba ma waxaa mudun in xiligaan murugada badan ee dalka uu xooga ku qabsaday Maquuste iyo kuwa u adeega lagu qasbo in eey hoos tagaan Maquuste iyo wasiiro aan shaqeeyn balse ku magacaaban wasiir iwm xafiis aan laheeyn u adeega Ethiopia,ma mudan tahay in baarlamaanku sheega federaalka ee Maquuste uu leeyahay eey hoos imaadaan shucuubta somaliland ....akhristo waa May....Maya soomaalida waxaa eey dhahdaa ninba dhiishuu cushuu caanaheeda dhamaa xiligaan somaliland waxaa eey guranayaan nabada,cadaalada iyo wadanoolaanshaha eey bilaabeen 1991 halka Puntland eey tahay qabiilo xoog isku xukuma Maquustene uu yahay ninka xoogaa ku qabsaday xiligii Jaamaca Cali Jaamac,wax doorasho ah ilaa iyo hada kama eeyan dhicin hadeey noqon laheeyd xubnaha baarlamaanka Puntland ama mida madaxweeynaha waayo Cade Musse waxaa uu meesha ku yimid heshiiskii Maquuste iyo asga dhexmaray dagaalkii Puntland kala dhaxeeyay.
Gumeeysiga waxaa uu ku danbeeyaa reer koonfur Hawiye iyo Digil iyo Mirif oo runtii la haysto dhulkooda iyo dadkooda xiligaana aan aheeyn dad xor ah,Cali Mahdi qaab qabiil ayuu ku sheegay in shirka uu ku dhici doono akhristow waxaan kuu sheegay in beelaha Puntland eeyan ku imaan karin qaab beeleed balse eey yihiin dowlad ka madaxbanaan fedelaaka waayo taasi waxaa cadeeynaya waxaa eey heshiisyo la galeen caalamka sida dowlada Ethiopia UAE iyo kuwa kale oo faro badan.

Heebta uu ka dhashay Cali Mahdi  ee Abgaal wuxuu ku cayman jiray Imaamka Abgaal  maantase cid kasta waa aragtaa sida uu u qaymo beelay Imaam Maxamuud iyo sida uu u dayacay doorka laga filaayay ee ahaa in uu had iyo jeer dhexdhexaad noqdo sidaas darteed 1998dii Maxamuud Imaam wuxuu la saftay Cali Mahdi sanadkaana wuxuu la safan yahay Geedi iyo Maxmed Dheere taas oo runtii sharaf dhac wayn ku ah reer Imaam,waxaanse isweeydiiyay qabiilka Abgaal ma mudan tahay in uu isku raaco la dagaalanka gumeeysiga Maquuste iyo Ethiopia mise waxaa eey raaci doonaan Imaamka iyo Cali Mahdi, Maxaadse akhristow adig u aragtaa xalka socdaa sow maaha Qunbaan waardiyeeyaa ninkale Qaadada u sito.waxaa ilaa iyo hada la haya in dagaalkii xamar dadka ugu badan ee ku dhintay eey ahaayeen 65% Mudulood xagaa iyo hotel ramadaan towfiiq yaaqshiid suuqa bacaad,howlwadaag iyo xamar intiisa kale halka dadka baro kacay eey ahaayeen 50% Abgaal,Cali Mahdi iyo Cali Geedi iyo Imaanka Abgaal intaba raali ayeey ka ahaayeen gumaadka iyo xasuuqa xamar ka dhacay welina waxaa eey ku socdaan dariiqii Ethiopa cid aan ogeeyn majirto,ee Alow sahal umuuraha. 

Aduuyooy magacaa baá waxaa shaki ku jirin in siyaasiyiintii somaaliyeed ee ka qayb qaadatay maamuladii dalka inta u dhaxeeysay 1960-2007 in ay ahaayeen kuwii ugu tayada xumaa ee taariikhda aadamaha  abid soo marta. Waxay noqdeen kuwo mar waliba aan xitaa la socon waqtiga lagu jiro mar kasta,somalida waxaa eey dahdaa Nin ku necebi xantaa og, nin ku jeclina xogtaa og kuwa hada u shaqeeya Maquuste iyo Ethiopia waxaa lagu soo doortay yaa dareen laawe ah oo aan dan kalahayn waxa aan samaynaayo,rabitaanka Maquuste iyo Ethiopia  yaan ka hor imaan karin,taasi waxaa sabbab u ah tayo xumida siyaasiyiinta u nasabka sheegta Hawiye iyo Digi iyo Mirif waxaana eey xiligaan yihiin kuwa lagu adeegto oo markii dantii laga lahaa lagu gaaro meel cidlo ah looga tago,waxaa quman in taariikhda eey qeexi doonto ragaa taariikhda mugdiga ahana  eey ka geli doonaan umada soomalia.

 

Dr.Ali.A.Hirabe                                            Hirabe_a@hotmail.com

 

_________________________________________________________